Το 2021 συμπληρώνονται 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821.
Ο αγώνας της Ανεξαρτησίας αποκαλείται, από ιστορικούς σύγχρονους με τα γεγονότα, Εθνική Παλιγγενεσία που με την ιστορική σημασία της αναφέρεται στη δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
Από την εποχή εκείνη πολλά έχουν αλλάξει, ακόμα και οι ονομασίες των μικρών τότε χωριών της Αττικής, που σήμερα είναι πολύβουες πολιτείες.
Πολλές φορές δέχομαι το ερώτημα, αν υπήρχε η Ηλιούπολη κατά την Επανάσταση, ιδιαίτερα από νεαρούς επισκέπτες του Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.
Θα προσπαθήσω να απαντήσω, σύντομα, στα βασικότερα ερωτήματα:
1.Πως λεγόταν η Ηλιούπολη του 1821;
-Το όνομα της Ηλιούπολης το 1821 ήταν Καράς,, ένα μικρό χωριό γύρω από το οθωμανικό τσιφλίκι, του Μουσταφά Καρά Αλή, του οποίου το κέντρο εντοπίζεται στην περιοχή του παλιού Αγίου Νικολάου.
Τελευταίοι ιδιοκτήτες του τσιφλικιού φέρονται ο Μουσά Αγάς, ο Μουσταφά Μεϊδάμπασης και ο Μεχμέτ Λιουτουφής, οι οποίοι σκοτώθηκαν στην πολιορκία της Ακρόπολης των Αθηνών.
2.Ήταν κατοικημένη όλη η περιοχή της σημερινής πόλης;
-Οχι. Η κατοίκηση στην οθωμανική περίοδο και τα μετεπαναστατικά χρόνια εντοπίζεται στην περιοχή του Αγίου Νικολάου και δευτερευόντως στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου.
Στον Άγιο Νικόλαο υπήρχαν μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα ερείπια αρχαίων κτισμάτων και παλαιών τειχών, σύμφωνα με τον περιηγητή Ε.Dodwell (1819), και αποτελούσαν μέρος της περίφραξης των οικημάτων του τσιφλικιού.
3.Σε ποια περιοχή εντοπίστηκαν κατοικίες των Οθωμανών ιδιοκτητών ;
-Ο πύργος - κατοικία των Οθωμανών ιδιοκτητών ήταν λίγο πιο πάνω, σε ύψωμα, ώστε να υπάρχει εποπτεία του χώρου των βασικών εγκαταστάσεων.
4.Γνωρίζουμε ονόματα κατοίκων της Ηλιούπολης εκείνης της εποχής;
-Από συμβόλαιο του 1837 γνωρίζουμε ονόματα καλλιεργητών και κτηνοτρόφων και τις ασχολίες τους.
Δεν γνωρίζουμε αν αυτές οι οικογένειες υπάρχουν ακόμα στην Ηλιούπολη.Τα ονόματα είναι:
1.Χρήστος Τρίμης
2.Γεώργιος Χελιώτης
3.Ιωάννης Χελιώτης
4.Μήτρος Κολελιός
5.Αντώνιος Αποσπόρης
5.Υπάρχουν κτίσματα της οθωμανικής περιόδου στην Ηλιούπολη;
-Ναι υπάρχουν. Τουλάχιστον δύο ταυτοποιημένα.
Περικλής Δ. Καπετανόπουλος
