«…Και ξημέρωσε η 3 του Δεκέμβρη. Τρεις του Δεκέμβρη!.. Όποιος έζησε στις 3 του Δεκέμβρη, στις 4 μπορούσε να πεθάνει. Ο προορισμός του ανθρώπου, που είναι: να κάνει κάτι μεγάλο ή να ζήσει κάτι μεγάλο εκπληρώνεται. Γιατί ο λαός, ο Αθηναϊκός λαός, κείνη τη μεγάλη μέρα αποκαλύφθηκε μπροστά στο ίδιο του το μεγαλείο».
Μενέλαος Λουντέμης1
 
Του Περικλή Καπετανόπουλου
δημοσιογραφου  - ιστορικού
 
Και ξημέρωσε η 3η του Δεκέμβρη 1944. 
 
Το ΕΑΜ και η ΕΠΟΝ με τα χωνιά στις συνοικίες από τα ξημερώματα καλούσαν το λαό, να κατεβεί οργανωμένος στο κέντρο της πρωτεύουσας για να διαδηλώσει την αντίθεσή του στην πολιτική του εμφυλίου πολέμου που προωθούσαν μεθοδικά  οι πρώην συνεργάτες των Γερμανών και οι Άγγλοι. Η κυβέρνηση Γ.Παπανδρέου, σε συνεννόηση με τον στρατηγό Σκόμπυ, αθέτησαν προηγούμενη συμφωνία με το ΕΑΜ και επιδίωκαν τον μονομερή αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, διατηρώντας ένοπλες τις φιλομοναρχικές μονάδες της  Ορεινής Ταξιαρχίας και του  Ιερού Λόχου. Τα μεσάνυχτα της 1ης προς 2α Δεκεμβρίου 1944  παραιτήθηκαν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, όλοι οι υπουργοί και υφυπουργοί του ΕΑΜ που συμμετείχαν στην κυβέρνηση.
 
Το πρωτοσέλιδο του Ριζοσπάστη την ίδια μέρα ήταν αποκαλυπτικό: «Όλοι σήμερα στις 11 στο συλλαλητήριο του ΕΑΜ στο Σύνταγμα – Κάτω η κυβέρνηση του εμφυλίου πολέμου! Εμπρός για κυβέρνηση ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ Εθνικής Ενότητας!».
 
Οι φάλαγγες από τις συνοικίες ξεκίνησαν νωρίς συντεταγμένες, με τα λάβαρα και τις σημαίες τους. Το ΚΚΕ, το ΕΑΜ, η ΕΠΟΝ, η Εθνική Αλληλεγγύη, τα Αετόπουλα, όλες οι ανατολικές συνοικίες σχημάτισαν μια μεγάλη σε όγκο και μαχητική διαδήλωση. Ανάμεσα τους και η φάλαγγα της Ηλιούπολης, με την Γαβριέλα, τον Γρηγόρη, την Δέσποινα, τη Ζωή,  τον Ηλία, τον Σπύρο, την Κατίνα, την Θεώνη, τον Νίκο, τον Λάκη τον Κορσίνη, τον Αρμπιλιά, τα Κερασιωτάκια, την Λέλα και τόσους άλλους… Άοπλη περιφρούρηση των διαδηλωτών  ο ΕΛΑΣ της Ηλιούπολης, με υπεύθυνο τον παλιό αλβανομάχο Βασίλη  Χαλκιά, που έμενε στην Κάτω Ηλιούπολη. Από τις πιο δραστήριες στην Εθνική Αλληλεγγύη η γυναίκα του Ελευθερία.
 
Το ρολόι δεν είχε δείξει ακόμα 11 π.μ και η πλατεία Συντάγματος ήταν γεμάτη από μυριάδες λαού, από όλες της γειτονιές της Αθήνας και του Πειραιά. Η 6ης Αχτίδα των Ανατολικών Συνοικιών του ΚΚΕ, με τις αντίστοιχες τομεακές οργανώσεις του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ μπήκε στην πλατεία Συντάγματος από την λεωφόρο Αμαλίας και παρατάχθηκε μπροστά από τον Άγνωστο Στρατιώτη. Το πρόγραμμα προέβλεπε οι λαϊκές επιτροπές και οι αντιπροσωπείες των οργανώσεων να καταθέσουν στεφάνια τιμώντας την μνήμη εκείνων που θυσιάστηκαν στην Κατοχή για την Λευτεριά και την Ανεξαρτησία της Πατρίδας μας. 
 
Όμως οι Εγγλέζοι και ο Παπανδρέου είχαν άλλα σχέδια. Αστυνομικοί, με εντολή του διευθυντή της Αστυνομίας Πόλεων Άγγελου Έβερτ, είχαν οχυρωθεί στην είσοδο του κτιρίου, στην ταράτσα και στα παράθυρα της Αστυνομικής Διεύθυνσης που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Πανεπιστημίου και βασιλίσσης Σοφίας (τότε Κηφισίας),εκεί που σήμερα υψώνεται ένα γυάλινο κτίριο του υπουργείου Εξωτερικών, στην ταράτσα της Βουλής   και στο απέναντι του κτιρίου πεζοδρόμιο, μπροστά από τα ανθοπωλεία, προς την πλευρά του Αγνώστου Στρατιώτη.
 
Όσο περνούσε η ώρα τόσο το πλήθος και η ένταση μεγάλωναν.  Τα συνθήματα «όχι άλλη κατοχή», «Παπανδρέου παραιτήσου» δονούσαν την ατμόσφαιρα. Ξαφνικά ακούγονται πυροβολισμοί από το κτίριο της Αστυνομίας. Σε ελάχιστα λεπτά το τουφεκίδι γενικεύεται. Οι αστυνομικοί πυροβολούν στο ψαχνό ενάντια στο άοπλο πλήθος. Ο δρόμος βάφεται με αίμα.
 
 
Γράφει η Μέλπω Αξιώτη 2:
 
«Δίπλα απ’ τα ανάκτορα αστυνομικοί και φασίστες εκείνη τη στιγμή μας πυροβολούν στο ψαχνό. Κορίτσια τότε δείχνουν τα στήθια τους και φωνάζουν: βαράτε εδώ! Είμαστε άοπλοι! Και οι φασίστες τα βαρούν… Οι νεκροί πέφτουν τώρα γύρω – τριγύρω μας ένας – ένας χάμω, σα σπουργίτια. Οι ξένοι ανταποκριτές στέκουν εκστατικοί. Ένας Αμερικανός με στολή χιμά κι αρπά πιστόλι αστυνομικού που ήταν έτοιμο ν’ ανάψει. Άλλος Αμερικανός πίσω από τανκ εγγλέζικο φωτογραφίζει το λάβαρο του ΕΑΜ που μούσκεψε σε σκοτωμένου το αίμα…
 
Πολλοί από τους πόλισμαν πετούν τα όπλα τους στους διαδηλωτές και οι διαδηλωτές τους σηκώνουν στα χέρια. Οι Άγγλοι γύρω – γύρω και πάνω στα τανκς, στη ”Μεγάλη Βρετάνια” στα πεζοδρόμια, ανάμεσα στο πλήθος, φλεγματικοί παντού και αξιοπρεπείς στέκουν και βλέπουν τη δολοφονία μας, πως θάστεκαν να βλέπουν ταινία κινηματογράφου. Στο τέλος – τέλος παίρνουν μέρος. Μαζεύουν με τα φορτηγά τους, τραυματισμένους και γερούς. Ήταν αυτοί οι πρώτοι όμηροι. Σε λίγες μέρες γίνηκαν χιλιάδες».
 
 
Γράφει η Γαβριέλα Χαμογεωργάκη 3:
 
«Στις 3 του Δεκέμβρη κατεβαίνουμε για μια ειρηνική διαμαρτυρία στο Σύνταγμα. Ο Λαός άοπλος. Γύρω στις στέγες της Μεγάλης Βρετάνιας και της Βουλής μαυρίζει η μαυρίλα των πραιτωριανών του Παπανδρέου.
 
Κρατιόμαστε σφιχτά αλαμπρατσέτα, η μάνα μου, ο Γρηγόρης, η Δέσποινα Παπαδοπούλου και εγώ. Κάποια στιγμή ακούμε πυροβολισμούς, κυκλοφορούν ανάμεσα στον κόσμο πλακάτ βουτηγμένα στο αίμα. Η μάνα μου πανικοβάλλεται. Είναι κόκκινη σαν το παντζάρι. Ο Γρηγόρης είναι χλωμός σαν το φλουρί.
-Πάμε να φύγουμε, θα μας σκοτώσουν.
-Δεν πάω πουθενά!
Και εκεί γονατίζει σαν ένας άνθρωπος αυτό το πλήθος των ταλαιπωρημένων, των άοπλων, των προδομένων ανθρώπων και τραγουδάει «επέσατε θύματα …».
Την άλλη μέρα μαθαίνουμε, ότι ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και δυο Ηλιουπολιτάκια…».
 
21 οι νεκροί διαδηλωτές την Κυριακή της 3 του Δεκέμβρη. Ανάμεσα στους νεκρούς και δυο Ηλιουπολίτες; Η Θεώνη Βάϊλα 17 ετών και ο Νίκος Λουρωτός 27 ετών καθηγητής της Γαλλικής. Οι  τραυματίες φτάνουν τους 140.
 
Με τις μαρτυρίες της Μέλπως Αξιώτη και της Γαβριέλας Χαμογεωργάκη συμφωνούν αυτόπτες μάρτυρες, που δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως φιλικά προσκείμενοι στο ΕΑΜ.
 
Πρόκειται για τον πράκτορα της υπηρεσίας ΟSS των Ηνωμένων Πολιτειών, Κ.Κουβαρά 4, ο οποίος παρακολούθησε την συγκέντρωση από τον εξώστη του δωματίου του στη «Μ. Βρετάνια».
 
Γράφει μεταξύ άλλων: «Είδα τον κόσμο να έρχεται σε παράταξη με τις σημαίες του -ελληνική, αμερικανική, βρετανική και ρωσική- μπροστά. Ήταν μια γιγάντια φάλαγγα, αλλά οι διαδηλωτές προχωρούσαν με τάξη τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια και φωνάζοντας συνθήματα. Έρχονταν δυτικά από την οδό Πανεπιστημίου και προσπάθησαν να μπουν στην πλατεία Συντάγματος στρίβοντας αριστερά στην οδό Οθωνος.
 
Η Αστυνομία τους σταμάτησε. Η πελώρια φάλαγγα άρχισε πάλι να κινείται για να μπει στην πλατεία, κατεβαίνοντας τα σκαλιά που οδηγούν από το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.
 
Η Αστυνομία και πάλι τους σταμάτησε κι η φάλαγγα άρχισε πάλι να κινείται… Το μπροστινό τμήμα του συλλαλητηρίου είχε φτάσει στην άκρη της πλατείας όπου βρισκόμασταν, και καθώς παρατηρούσα προσεκτικά, άκουσα τους επικεφαλής να συζητούν με την Αστυνομία, μόλις δέκα μέτρα από κει που στεκόμασταν. Προσπαθήσαμε να παρακολουθήσουμε τη συζήτηση που διεξαγόταν σε υψηλό τόνο, αλλά δεδομένων των περιστάσεων το πράγμα δε φαινόταν εξαιρετικό. Οι διαδηλωτές σπρώχνανε για να μπουν στην πλατεία, αλλά δε γινόταν καμιά συμπλοκή.
 
Ξαφνικά ένα παράγγελμα ”τραβηχτείτε πίσω:” δόθηκε με μια στριγγλή, στρατιωτική φωνή και όλοι οι αστυνομικοί υποχώρησαν κάπου είκοσι μέτρα, γονάτισαν κι άρχισαν να πυροβολούν! Τα πυρά ήταν πυκνά. Διακόσιοι αστυνομικοί έβαλλαν ταυτόχρονα, οι περισσότεροι με αυτόματα…».
 
Την ίδια εικόνα περιγράφει και ο δημοσιογράφος Μ. Φόντορ, ανταποκριτής  στη «New York Post», στις 17/2/1945: «Μέσα σε 25 χρόνια έχω δει σχεδόν όλες τις επαναστάσεις της Ευρώπης. Αυτή εδώ ήταν η πιο ήρεμη και πολιτισμένη επανάσταση που έχω δει ποτέ μέχρι τη στιγμή που η αστυνομία άρχισε να πυροβολεί και οι Αγγλοι επενέβησαν».
 
Κανένας από τους ξένους δημοσιογράφους που βρίσκονταν τότε στην Αθήνα δεν αμφέβαλε πως η Αστυνομία, χτύπησε δολοφονικά τον άοπλο λαό, που ειρηνικά διαδήλωνε την επιθυμία του να διατηρηθεί η ομαλότητα στη χώρα. Έμειναν άναυδοι από τη βαρβαρότητα των αστυνομικών ακόμα και οι πιο διορατικοί και έμπειροι δημοσιογράφοι, που «προφητικά» είχαν προβλέψει πως οι αντιδραστικοί και οι δοσίλογοι ήθελαν να προκαλέσουν εμφύλια σύγκρουση, για να δώσουν τη δυνατότητα στους Άγγλους να επέμβουν δυναμικά.
 
«Δέκα μέρες πριν αρχίσουν οι πυροβολισμοί στην Αθήνα – γράφει στο βιβλίο του ο Λ. Σταυριανός 5– ο Κωνσταντίνος Πούλος, τηλεγράφησε την ακόλουθη προφητική προειδοποίηση: Ακριβώς όπως οι φασίστες της Ισπανίας το 1936, οι Έλληνες φασίστες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία και δυνατόν να αρχίσουν ένα ήσσονα εμφύλιο πόλεμο. Χωρίς ξένη βοήθεια, όμως, δεν έχουν καμιά πιθανότητα να κερδίσουν. Δεν έχουν πια βοήθεια από τους Γερμανούς και Ιταλούς, αλλά επιμένουν να πιστεύουν πως χρησιμοποιώντας παραπλανητικές μεθόδους, θα πάρουν ενθάρρυνση και βοήθεια από την Αγγλια και πιθανώς από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
 
 
Συνεπώς τα αιματηρά γεγονότα της 3ης του Δεκέμβρη δεν είναι ένα τυχαίο  γεγονός. Την επόμενη μέρα, όταν ο Λαός κήδευε τα θύματα της «Ματωμένης Κυριακής» οι δυνάμεις του σκότους ξαναχτύπησαν. 31 νεκροί αυτή τη φορά. Εκατοντάδες οι τραυματίες. Το απόγευμα ο ΕΛΑΣ απάντησε με τα όπλα.
 
Έτσι άρχισαν οι μάχες τον Δεκέμβρη του 1944, που κράτησαν 33 ολόκληρες μέρες. Αλλά για την συμμετοχή του ΕΛΑΣ Ηλιούπολης στις μάχες του Δεκέμβρη θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο.
 
Πηγές:
1.Μενέλαος Λουντέμης, «Ο Μεγάλος Δεκέμβρης», εκδόσεις Μαρή & Κοροντζή, Αθήνα: 1945, σ:. 40
2.Μέλπω Αξιώτη, «Απάντηση σε 5 ερωτήματα» εκδόσεις Μαρή & Κοροντζή, Αθήνα: 1945, σ:66
3.Γαβριέλα Χαμογεωργάκη, «Εκείνα τα χρόνια στην Ηλιούπολη»,Αθήνα: 1989,σ:51.
4.Κ. Κουβαράς: «O.S.S. Με την Κεντρική του ΕΑΜ», Αθήνα: Εξάντας, σ: 162-163

5.Λ. Σταυριανού: «Η Ελλάδα σε επαναστατική περίοδο», Αθήνα: Κάλβος 1974, σ:151 

το διαβάσαμε  (εδώ)

Προβλήθηκε 203 φορές

Η Ηλιούπολη τον Δεκέμβρη του 1944 (του Περικλή Καπετανόπουλου)

«Γυναίκες και μωρά παιδιά με μπόμπες τα χτυπάνε Πάντα οι Άγγλοι τόλεγαν ότι μας αγαπάνε… Με πείνα οι Άγγλοι φίλοι μας μάχονται την πατρίδα Μα δω που η δάφνη φύτρωσε, βγαίνει κι΄η λαχανίδα». Από σατυρική μαντινάδα του Δεκέμβρη 1944

3 Δεκέμβρη Παγκόσμια Ημέρα ΑμεΑ: ώρα για δράση και κοινωνική αφύπνιση (Βαγγέλης Αυγουλάς)

Και φέτος, στις 3 Δεκέμβρη, είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία. Όπως κάθε χρόνο. Και όπως κατ’ επανάληψη υπογραμμίζουν οι ανακοινώσεις διεθνών οργανισμών και φορέων «Η μέρα αυτή δίνει ακόμα μια ευκαιρία στην κοινωνία να εστιάσει την προσοχή της στα δικαιώματα και τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία...

30 Νοεμβρίου 1943 - Το πογκρόμ των ταγματαλητών ενάντια στους ανάπηρους πολέμου της Αλβανίας.

Πριν 76 χρόνια της νύχτα της 30ης Νοεμβρίου του 1943, τα τάγματα ασφαλείας, με τις πλάτες των γερμανοφασιστών κατακτητών, ξεχύθηκαν στα νοσοκομεία της Αθήνας, με πογκρόμ ενάντια στους 15.000 ανάπηρους του ελληνοϊταλικού πολέμου.