Ένα από τα εμβληματικότερα λαϊκά τραγούδια του Μίκη και μιας ολόκληρης εποχής. Αρχές της δεκαετίας του ’60 και η κυβέρνηση αποφασίζει να γκρεμίσει τα προσφυγικά (τις παράγκες) στη Δραπετσώνα.
Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει μιλήσει για τη στιγμή της σύλληψης της μελωδίας: ''Την εποχή εκείνη, η κυβέρνηση ήθελε να διώξει τους πρόσφυγες απ’ τις παράγκες τους, στη Δραπετσώνα, χωρίς να τους δώσει αποζημίωση.
Για εκείνους ήταν ένας αγώνας επιβίωσης, ένας αγώνας ζωής και θανάτου, καθώς πήγαιναν οι μπουλντόζες και τους ξήλωναν τα σπίτια.
Μία μέρα, πηγαίνοντας με το αυτοκίνητο προς την Κολούμπια για φωνοληψία, μου ήρθε ξαφνικά η έμπνευση, μπροστά στο θέατρο Καλουτά.
Σταμάτησα απότομα και έγραψα τη μελωδία. Tο βράδυ τηλεφώνησα στον Λειβαδίτη, του τραγούδησα απ’ το τηλέφωνο τη μελωδία, κι εκείνος έγραψε τους στίχους για τη Δραπετσώνα''.
Δραπετσώνα - 1960
Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης
Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Έτσι μπήκαμε στο λαϊκό τραγούδι με τον Λειβαδίτη και μαζί αποφασίσαμε τότε να βγούμε έξω από τα τείχη της Αθήνας, να πάμε στην επαρχία, όπου το ’61 υπήρχε ακόμη απόλυτος σκοταδισμός – και πολιτικός και, φυσικά, καλλιτεχνικός.
Ξεκινήσαμε τις λαϊκές αυτές συναυλίες από την Καβάλα. Πρώτη φορά ποιητής απήγγειλε ποιήματά του από τις συλλογές του, μπροστά σ’ ένα κοινό που ερχόταν ν’ ακούσει λαϊκή μουσική.
Θυμάμαι ότι στους νέους ανθρώπους που έρχονταν, στην Καβάλα, στις Σέρρες, στη Δράμα, στη Βέροια, στα Τρίκαλα, στη Λάρισα, τους έκανε κατάπληξη το γεγονός ότι ένας ποιητής σηκωνόταν και απήγγειλε αυτή τη μεγάλη ποίηση.
Πραγματικά, εκεί που καθόμασταν με τον Μπιθικώτση και βλέπαμε το κοινό απέναντι, τα μάτια ολωνών είχαν έναν θαυμασμό και μια απεριόριστη ευγνωμοσύνη, για το ότι, επιτέλους, οι ποιητές άρχισαν να πηγαίνουν στην επαρχία και να παρουσιάζουν την ποίησή τους».
Ήταν η πρώτη συνεργασία του Μίκη Θεοδωράκη με τον Τάσο Λειβαδίτη.
Στον δίσκο «Πολιτεία» υπήρχαν ακόμη τέσσερα τραγούδια σε στίχους του ποιητή, το «Σαββατόβραδο», το «Μάνα μου και Παναγιά», το «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» και το «Εχω μια αγάπη».
Η «Δραπετσώνα» δεν ήταν το μοναδικό τραγούδι που έγραψε ο Λειβαδίτης επάνω σε ήδη γραμμένη μελωδία του Μίκη.
Το 1977 έγραψε τους στίχους όλων των τραγουδιών του δίσκου τους «Τα λυρικά», επάνω σε μουσικές που είχε γράψει ο Μίκης το 1976 στην Αθήνα και στο Βραχάτι.
Μάλιστα με τα «Λυρικά» συμβαίνει κάτι εξαιρετικά σπάνιο – αν όχι μοναδικό – στην ελληνική δισκογραφία.
Είναι ένας δίσκος που δεν ηχογραφήθηκε ποτέ σε στούντιο, η μοναδική του ηχογράφηση είναι από συναυλία στο Θέατρο Λυκαβηττού, τον Αύγουστο του 1977.
