Η προετοιμασία τους ξεκινάει αποβραδίς και ολοκληρώνεται τα ξημερώματα, για να μεταφερθούν στον ναό κατά τη διάρκεια της ακολουθίας.
«Εάν μη ο κόκκος του σίτου, πεσών εις την γην, αποθάνη, αυτός μόνος μένει· εάν δε αποθάνη, πολύν καρπόν φέρει». Όπως ο κόκκος του σίτου θάβεται στη γη για να φέρει καρπό, έτσι και το σώμα του ανθρώπου θα φέρει την ανάσταση.
Τα μνημόσυνα, πανάρχαιο έθιμο, με τα κόλλυβα και τους συμβολισμούς κάθε καρπού τους, τελούνται στη Μονή της Ορμύλιας κάθε Σάββατο για τους κεκοιμημένους. Εξίσου, όμως, ευλογούνται κόλλυβα στις δεσποτικές (προς τιμήν του Χριστού), θεομητορικές (προς τιμήν της Παναγίας) και μεγάλες γιορτές αγίων, καθώς και στο μεγάλο κτητορικό μνημόσυνο όπου μνημονεύονται οι κτήτορες και οι ευεργέτες όλων των αιώνων της Σιμωνόπετρας. Η προετοιμασία τους ξεκινάει αποβραδίς και ολοκληρώνεται τα ξημερώματα, για να μεταφερθούν στον ναό κατά τη διάρκεια της ακολουθίας.
Με τη διακονία αυτή ασχολείται η αδελφή Αικατερίνη εδώ και πέντε χρόνια. Γεννημένη στη Λειψία της τότε Ανατολικής Γερμανίας, μεγάλωσε άθεη. Όταν έπεσε το Τείχος, ήταν 11 χρονών. Ασπάστηκε τον ορθόδοξο μοναχισμό σε νεαρή ηλικία. «Από μικρή αναζητούσα νόημα στη ζωή μου, την αλήθεια. Δεν την έβρισκα πουθενά στον κόσμο που ζούσα. Όλα μοιάζαν μάταια». Βρήκε τις πρώτες απαντήσεις στην Ορθοδοξία. «Όταν ήρθα στη μονή, ένιωσα ευτυχισμένη από την πρώτη στιγμή». Το πηγαίο γλυκό της χαμόγελο μαρτυρούσε του λόγου το αληθές. Καθώς μου περιγράφει τον δρόμο που την έφερε από τη Γερμανία στην Ορμύλια, τα λεπτεπίλεπτα δάχτυλά της τοποθετούν με μεγάλη επιδεξιότητα σπόρους από ρόδια, σχηματίζοντας έναν μικρό σταυρό.
- 600 γρ. σιτάρι (μαλακό) αποφλοιωμένο
- 3 κουτ. γλυκού (18 γρ.) αλάτι για το βράσιμο του σιταριού + 1 κουτ. γλυκού (6 γρ.) για τα κόλλυβα
- 500 γρ. καρύδια, αλεσμένα πολύ ψιλά (ή φουντούκια, ή αμύγδαλα, ψημένα και αλεσμένα)
- 1 φλιτζ. τσαγιού (200 γρ.) σταφίδες, κατά προτίμηση ξανθές, που είναι πιο μαλακές
- σπόρια από 1 ρόδι (εάν υπάρχει), μισό για το στάρι και μισό για το στόλισμα
- 1/2 κουτ. γλυκού (2 γρ.) βανιλίνη
- 1 κουτ. γλυκού (2 γρ.) γαρίφαλο σε σκόνη
- 2 κουτ. γλυκού (10 γρ.) κανέλα σε σκόνη
- 3 φλιτζ. τσαγιού (200 γρ.) φρυγανιά τριμμένη ή αλεύρι (σκληρό), καβουρδισμένο (σε αντικολλητικό τηγάνι χωρίς λιπαρή ουσία για 4-5 λεπτά, ανακατεύοντας μέχρι να ψηθεί, χωρίς να μαυρίσει), ή αλεσμένα σε σκόνη στραγάλια
- 2 φλιτζ. τσαγιού (400 γρ.) ζάχαρη λευκή, κρυσταλλική (όχι άχνη!)
- ξηροί καρποί και ασημένια κουφετάκια για το στόλισμα
- Για τα κόλλυβα, ξεκινάμε και ξεπλένουμε το σιτάρι και το βάζουμε σε μια κατσαρόλα με άφθονο νερό και τις 3 κουτ. γλυκού αλάτι.
- Τοποθετούμε σε δυνατή φωτιά και όταν βράσει καλά, χαμηλώνουμε τη θερμοκρασία τόσο όσο να κρατιέται ζεστό το νερό. Το αφήνουμε έτσι για 2-3 ώρες, μέχρι να ανοίξουν οι κόκκοι του σιταριού.
- Στραγγίζουμε το βρασμένο σιτάρι και το αφήνουμε στο σουρωτήρι για περίπου μισή ώρα. Έπειτα το απλώνουμε πάνω σε καθαρές πετσέτες και το αφήνουμε μέχρι να στεγνώσει και να απορροφηθούν καλά τα υγρά του.
- Το μεταφέρουμε σε μια λεκάνη, προσθέτουμε το υπόλοιπο αλάτι, τα καρύδια, τις σταφίδες, τα ρόδια (αν βάλουμε), τη βανιλίνη, το γαρίφαλο και το 1 κουταλάκι κανέλας (το δεύτερο θα το χρησιμοποιήσουμε για το σχέδιο). Ανακατεύουμε καλά. (Οι μοναχές δεν βάζουν ζάχαρη μέσα στα κόλλυβα, για να μη γίνουν πολύ γλυκά. Βάζουν μόνο από πάνω.)
- Απλώνουμε ομοιόμορφα το μείγμα σε έναν δίσκο. Σκεπάζουμε το σιτάρι με το ψημένο σουσάμι για να απομονώσουμε την υγρασία του.
- Καλύπτουμε στη συνέχεια την επιφάνεια με φρυγανιά (ή με καβουρδισμένο αλεύρι ή αλεσμένα στραγάλια) και τέλος με τη ζάχαρη. Ισιώνουμε την επιφάνεια της ζάχαρης με μια λαδόκολλα. Βρίσκουμε το κέντρο του δίσκου και τοποθετούμε το πατρόν ή τη σφραγίδα*.
- Με ένα μικρό σουρωτήρι ρίχνουμε προσεκτικά την κανέλα στα κενά του σχεδίου.
- Στολίζουμε τον σταυρό και την υπόλοιπη επιφάνεια με ξηρούς καρπούς, σπόρια ροδιού και ασημένια κουφετάκια για κόλλυβα.
*Τα πατρόν φιλοτεχνούν οι αδελφές σε χαρτί που κόβεται με ψαλιδάκι και λειτουργεί σαν στένσιλ. Στη Θεσσαλονίκη διατίθενται στο πωλητήριο της Αγιορείτικης Εστίας. Στην αγορά πωλούνται και ξύλινες σφραγίδες για κόλλυβα.
Η συνταγή πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Γαστρονόμος, τεύχος 230.
